jaarverslag 2024

  

Inleiding

Eind 2024 is de beslissing gevallen: de combinatie van een relatief hoge huisvestingstaakstelling, de huisvesting van relatief veel alleenstaanden, de complexe en wellicht weinig  kansrijke gezinsherenigingsprocedures, overbelasting van de enige overgebleven coördinatrice en vooral een tekort aan vrijwillig(st)ers maatschappelijke begeleiding leidde noodgedwongen tot de beslissing om de coördinatie van en de verantwoordelijkheid voor de maatschappelijke begeleiding met ingang van 2025 elders neer te leggen.

 

Taken van 'Vluchtelingenhulp Mook'

Vluchtelingenhulp Mook kent drie taakgebieden:

• Maatschappelijke begeleiding van de vluchtelingen die na hun statusverlening decentraal gehuisvest worden. Als daar behoefte aan is, worden de vluchtelingen zeker tot 2 jaar na hun vestiging in de gemeente begeleid bij hun integratie in de Nederlandse (i.c. Mookse) samenleving. De contactpersoon, die aan de vluchteling(en) gekoppeld is, probeert hen wegwijs te maken in de sociale kaart van Mook en in de vele regeltjes van onze maatschappij.
• Taalondersteuning: door aan (vrijwel) iedere volwassen vluchteling een taalvrijwillig(st)er te koppelen, kan extra taalondersteuning gegeven worden voorafgaand aan, tijdens en eventueel zelfs na afloop van het officiële inburgeringstraject. Door de aanschaf van lesmethoden (Taalcompleet en Spreektaal 1 en 2), de aansluiting bij Het Begint met Taal (het landelijk steunpunt voor taalcoaching aan anderstaligen) en de ondersteuning van een eigen coördinatrice binnen Vluchtelingenhulp Mook heeft dit taakgebied een stevig fundament gekregen.

Naast de één-op-één taallessen zorgt Vluchtelingenhulp Mook ook voor de outillage van het Taalcafé, waar statushouders vooral kunnen oefenen met Nederlands spreken. Ook binnen het basisonderwijs wordt in overleg met de school taalondersteuning geboden aan kinderen uit gezinnen van statushouders.

• Participatie: omdat de stap van het inburgeringsdiploma naar een betaalde baan vaak erg groot is, proberen de vrijwillig(st)ers van Vluchtelingenhulp Mook voor ‘hun’ vluchteling vrijwilligerswerk, taal-/werkstages of werkervaringsplaatsen te vinden, vaak gebruik makend van hun eigen netwerk en gebaseerd op bij de intake verzamelde informatie over opleiding en werkervaring van de vluchteling en een eigen inschatting van het taalniveau, de interesses, de psychische gesteldheid en de inzetbaarheid van de vluchteling.

Sinds de invoering van de nieuwe inburgeringwet is deze taak meer bij de casusregisseurs van die inburgeringswet en bij de betrokken taalschool komen te liggen.

 

Onze enig overgebleven coördinatrice coördineert de 3 bovenstaande activiteiten. Daarbij wordt nu nog af en toe samengewerkt met Astrid Peerenboom, een zzp-er die speciaal voor statushouders taal-/werkstages en betaald werk probeert te vinden. Daarnaast is het WerkBedrijf de officiële partner van de gemeente, waar het gaat om (re)integratietrajecten.

Daarnaast geeft Vluchtelingenhulp - waar nodig – juridische ondersteuning (vrijwel altijd in samenwerking met de verantwoordelijke advocaat). En waar mogelijk en gewenst wordt informatie gegeven over de opvang en begeleiding van vluchtelingen.

 

Vluchtelingen in aantallen

	0 – 2 jaar	2 – 5 jaar	Totaal
Eind 2023 (peildatum 31-12-2023)	32 personen (21 volwassenen, 11 kinde-ren), verdeeld over 12 huishoudens (waaronder 6 alleenstaanden)	31 personen (21 volwassenen, 10  kinde-ren), verdeeld over 10 huishoudens (waaronder 3 alleenstaanden)	63 personen (42 volwasse-nen, 21 kinderen)
Nieuw in 2024	+ 11 Nieuwkomers (6 volwassenen, 5 kinderen), verdeeld over 5 huishoudens (waaronder 3 alleenstaanden) + 1 geboorte	+ 2 geboortes
Eind 2024 (peildatum 31-12-2024)	24 personen (17 volwassenen, 7 kinderen), verdeeld over 11 huishoudens (waaronder 7 alleenstaanden)	49 personen  (31 volwassenen,  18 kinde-ren), verdeeld over 15 huishoudens (waaronder 5 alleenstaanden)	73 personen (48 volwasse-nen, 25 kinderen)

 

N.B. : In de loop van 2024 hebben 20  personen (11 volwassenen en 9 kinderen; verdeeld over 6 huishoudens, waaronder 2 alleenstaanden) de grens van 2 jaar verblijfsduur overschreden; zij zijn daardoor van de 1^e naar de 2^e kolom gegaan. In 2024 hebben 4 personen (2 volwassenen en 2 kinderen, behorend tot 1 huishouden) de grens van 5 jaar verblijfsduur overschreden, waardoor zij uit dit overzicht van eind 2024 verdwenen zijn. In de tabel zitten nog wel een vijftal volwassenen, die zelf de grens van 5 jaar verblijfsduur al overschreden hebben, maar waarvan de (later gearriveerde) partner nog binnen die 5 jaar zit (in 2023 betrof dit drie volwassenen).

 In 2024 zijn 3  baby’s geboren.

 

Vluchtelingen mét een verblijfsvergunning, die in het kader van de gemeentelijke taakstelling gehuisvest zijn in de gemeente Mook & Middelaar, worden tot 2 jaar na hun vestigingsdatum maatschappelijk begeleid (en indien nodig langer). De vluchtelingen worden tot 5 jaar na die vestigingsdatum uitgenodigd voor sociaal-culturele activiteiten.

Bij meerdere vluchtelingengezinnen duurt de maatschappelijke begeleiding tot (ruim) na het verstrijken van de genoemde 2 jaar. Dit komt doordat het Nederlands taalniveau van de vluchtelingen nog niet zodanig is, dat ze zich zelfstandig staande kunnen houden in onze gebureaucratiseerde maatschappij of doordat er een optelsom is van problemen (schulden, problematische gezins- en/of opvoedingsrelaties, problemen met verblijfsvergunningen, psychische of fysieke gezondheidsproblemen en mede daardoor verzuim bij het inburgeringstraject enz.). Vluchtelingenhulp functioneert vaak als vervanger van het ontbrekende sociale netwerk.

 

De 73 vluchtelingen die eind 2024 in de gemeente Mook woonden, waren afkomstig uit de volgende landen (tussen haakjes staan de aantallen volwassenen en kinderen vermeld):

Syrië                     : 45 (30 / 15), waarvan 13 (11 / 2) binnen de termijn van 2 jaar

Irak                       : 9 (4 / 5), waarvan 8 (3 / 5) binnen de termijn van 2 jaar

Eritrea                 : 7 (5 / 2), waarvan 0 (0 / 0) binnen de termijn van 2 jaar

Turkije                 : 5 (2 / 3), waarvan 0 (0 / 0) binnen de termijn van 2 jaar

Iran                      : 4 (4 / 0), waarvan 3 (3 / 0) binnen de termijn van 2 jaar

Afghanistan        : 2 (2 / 0), waarvan 0 (0 / 0) binnen de termijn van 2 jaar

Pakistan              : 1 (1 / 0), waarvan 0 (0 / 0) binnen de termijn van 2 jaar

In 2024 kwamen acht van de elf nieuwkomers uit Irak. Twee statushouders kwamen uit Syrië en één uit Iran.

 

Eind 2023 liep de gemeente één persoon achter op de huisvestingstaakstelling. De taakstelling voor 2024 bedroeg 17 ( 9 voor de 1^e helft van het jaar, 8 voor de 2^e helft van het jaar). Dat betekende dat er in 2024 nog (17+1=) 18 statushouders gehuisvest moesten worden. Er werden 11 statushouders gehuisvest, Aan het eind van 2024 liep de gemeente dus 7 personen achter op de taakstelling.

De taakstelling voor de 1^e helft van 2025 is 8 personen.

 

Vrijwilligers

In 2024 bestond de groep actieve vrijwillig(st)ers maatschappelijke begeleiding uit 10 personen. Slechts 4 daarvan waren beschikbaar voor de begeleiding van nieuwe statushouders.

In de praktijk blijkt het heel moeilijk te zijn om voldoende vrijwilligers maatschappelijke begeleiding te vinden. Naast de benodigde tijdsinvestering lijken de belangrijkste redenen voor de terughoudenheid de (gevoelde) grote verantwoordelijkheid en complexiteit van de regelgeving en begeleiding.

Bovenstaande heeft er mede toe geleid dat het bestuur naar andere oplossingen heeft gezocht om de maatschappelijke begeleiding in te vullen.

Eind 2024 waren er 6 vrijwilligers actief betrokken bij maatschappelijke begeleiding van personen die korter dan 2 jaar gehuisvest zijn in onze gemeente.

Er zijn wel voldoende vrijwilligers die taalondersteuning hebben gegeven. In 2024 waren 25 taalvrijwilligers actief, 5 van hen runden het taalcafé.

 

Bestuur en Beleid

Het jaar 2024 heeft bestuursmatig vooral in het teken gestaan van het besluit en de voorbereiding van een overdracht van begeleidingsactiviteiten naar een professionele organisatie. De stichting heeft moeten concluderen dat voor de enig overgebleven vrijwillige coördinator de hoeveelheid werk veel te groot geworden is. Ook hebben we geconstateerd dat door het veranderende speelveld zich steeds vaker (juridisch) complexe zaken voordoen, die een grote belasting vormen en waarbij voor kennis en ondersteuning een beroep op professionele externen nodig is. Daarenboven is het steeds moeilijker gebleken om vrijwilligers te vinden die  zich voor de vele begeleidingsactiviteiten en de daarbij horende verantwoordelijkheid beschikbaar willen stellen. De activiteiten van de stichting dreigden zodanig vast te gaan lopen, dat het bestuur besloten heeft haar activiteiten op het gebied van maatschappelijke begeleiding van statushouders per 2025 te gaan beëindigen.

In 2024 heeft hierover een aantal malen uitgebreid overleg plaatsgevonden met de gemeente Mook & Middelaar als verantwoordelijke en subsidieverstrekker. Een aantal opties zijn door de stichting voorgelegd en door de gemeente nader onderzocht. Dit heeft ertoe geleid dat in het najaar van 2024 de beslissing genomen is dat de begeleidingsactiviteiten worden overgedragen aan stichting VluchtelingenWerk Nederland. Een eigen afdeling in Mook die nauw samenwerkt met de afdeling van gemeente Heumen. VluchtelingenWerk Nederland is een landelijke, professionele organisatie met specialisten die de complexiteit en coördinatie van vluchtelingenopvang goed aankan.

De laatste maanden van het jaar heeft de stichting samen met VluchtelingenWerk Nederland de overdracht zorgvuldig voorbereid met aandacht voor een warme overdracht van zowel statushouders als enkele vrijwilligers die in de begeleiding actief blijven voor VluchtelingenWerk Nederland. 
De stichting Vluchtelingenhulp Mook die op 18 juni 2012 is opgericht en een ANBI-status heeft, blijft zich vanaf 2025 via projecten en eigen middelen vooralsnog inzetten voor de statushouders in de gemeente Mook & Middelaar. Het taalcafé wordt vooralsnog voortgezet, totdat duidelijk is of deze activiteit wordt overgenomen door de gemeente/Nederlands de Baas.

 

Activiteiten

Activiteiten in het kader van maatschappelijke begeleiding

In 2024 had Vluchtelingenhulp Mook in totaal 10 maatschappelijk begeleiders. 9 van hen hebben in totaal 52 personen begeleid. Naast de behoefte aan reguliere maatschappelijke begeleiding  bestonden er in enkele gezinnen grote sociale problemen die veel inzet en energie hebben gekost van enkele maatschappelijke begeleiders. Reguliere hulpverlening sloot soms onvoldoende aan bij onze doelgroep. Verder  speelden er juridische procedures die eveneens veel begeleiding van onze maatschappelijk begeleiders nodig hadden. Ingewikkelde gezinsherenigingsprocedures vergden eveneens veel ondersteuning en begeleiding. Voor 1 van deze gezinsherenigingsprocedures is juridische ondersteuning bij VluchtelingenWerk Nederland ingekocht.

De veelheid aan eenpersoons huishoudens werd als een zwaardere belasting ervaren door onze organisatie omdat er per huishouden ook één begeleider nodig is.

 

Activiteiten op taalgebied

In 2024 waren in totaal 25 taalvrijwilligers actief. 5 van hen hebben het taalcafé begeleid. Hier hebben ca 13 statushouders aan deelgenomen. 5 taalvrijwilligers hebben taalondersteuning gegeven aan kinderen. (3 van hen op de basisscholen van Mook en Molenhoek). 19 taalvrijwilligers hebben individuele ondersteuning gegeven aan 25 statushouders.

 

Activiteiten op het gebied van participatie

2 personen zijn door Astrid Peerenboom begeleid naar een betaalde baan waardoor zij uit konden stromen uit de participatieuitkering. 1 persoon is begeleid in voorbereidingen voor zijn studiekeuze.

 

Vergaderingen en overleg

Het bestuur heeft 3 x vergaderd. Het overleg stond vooral in het teken van: hoe verder? Daarnaast is er 3 x overleg gevoerd met de gemeente Mook en Middelaar over oplossingen/overdracht van de activiteiten. In het kader van beëindigen/overdragen van onze activiteiten zijn onze vrijwilligers regelmatig geïnformeerd over de ontwikkelingen. Eind oktober is iedereen in een overleg uitgebreid geïnformeerd over de overgang naar VluchtelingenWerk. Hierbij heeft ook de kennismaking plaatsgevonden met Luc Kruip van VluchtelingenWerk Nederland afdeling Heumen.

De vrijwilligers maatschappelijke begeleiding hebben in 2024 1 x overleg gevoerd. De coördinatrice heeft wel contact gehad met  vrijwillig(st)ers via email, telefoon en Whatsapp.

De taalvrijwilligers hebben in 2024 geen eigen overlegbijeenkomst gehad.

 

Scholing

Het lidmaatschap van Het Begint met Taal  biedt de taalvrijwilligers regelmatig online scholingsmogelijkheden. Vluchtelingenhulp Mook heeft in 2024 geen scholing georganiseerd.

 

Financieel verslag 2024

Algemeen:

Naast de reguliere subsidie van Gemeente Mook en Middelaar zijn in 2024 opnieuw veel giften ontvangen. Eveneens hebben veel vrijwilligers hun bescheiden vrijwilligersvergoeding geschonken aan VHM. Hierdoor zijn de baten fors hoger uitgevallen dan begroot. Dit geld ook voor de uitgaven, vooral vanwege de extra uitgaven op de nieuw opgezette projecten.

Baten:

De baten bestaan uit de gemeentelijke subsidie (€ 7200), giften (€ 6490) en de niet uitbetaalde vergoedingen aan vrijwilligers (€ 1132). Aangezien wij onze maatschappelijke begeleiding per 2025 beeindigen, hebben we de grote schenkers hierover geïnformeerd en overleg gevoerd of de gift anders besteed dient te worden. Daarnaast is de rente van 2023 op onze spaarrekening (€ 536) als baat opgenomen.  

Lasten:

Er heeft in 2024 geen sociaal culturele activiteit plaatsgevonden. Op deze post is daarom nauwelijks geld uitgegeven. De bankkosten zijn, ondanks een hogere inschatting, ongeveer gelijk aan de kosten van vorig jaar. De kosten voor uitgaven rondom taal zijn € 1904,94 voor het taalcafe, en € 639,58 voor materiaalkosten, en daarmee iets minder dan begroot. De post onvoorzien is zeer fors hoger. Dit wordt veroorzaakt door het wegboeken van de extra gemaakte kosten op onze projecten: aanschaf laptops, een vergoeding voor advocaatkosten gezinshereniging, tegemoetkoming scholingskosten, en nog enkele kleinere posten (totaal € 5215,67).

 

Resultaat 2024.

Zowel de baten als de lasten zijn fors hoger uitgekomen dan begroot. Het resultaat van 2024 bedraagt +€ 451,66.

2024 was het laatste jaar dat VHM statushouders heeft begeleid bij hun start in de gemeente Mook en Middelaar. Onze maatschappelijke begeleiding is per 1-1-2025 overgedragen, en dat betekent dat er vanaf 2025 geen subsidiebaten meer worden ontvangen. De stichting beraadt zich op de nabije toekomst, en de besteding van het nog aanwezige resterende vermogen.